ابو حامد مىگويد : امّا آنچه بر كيفر شدن دلالت مىكند گفتار خداى سبحان است : وَ إِنْ تُبْدُوا ما فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ فَيَغْفِرُ لِمَنْ يَشاءُ وَ يُعَذِّبُ مَنْ يَشاءُ . « 170 » و نيز فرمود : وَ لا تَقْفُ ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ إِنَّ السَّمْعَ وَ الْبَصَرَ وَ الْفُؤادَ كُلُّ أُولئِكَ كانَ عَنْهُ مَسْؤُلًا . « 171 » اين آيه دلالت مىكند بر آن كه كار دل مانند كار گوش و چشم است و از آن بخشيده نمىشود . و نيز خداى متعال فرمود : وَ لا تَكْتُمُوا الشَّهادَةَ وَ مَنْ يَكْتُمْها فَإِنَّهُ آثِمٌ قَلْبُهُ . « 172 » و خداى سبحان فرمود : لا يُؤاخِذُكُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِي أَيْمانِكُمْ وَ لكِنْ يُؤاخِذُكُمْ بِما كَسَبَتْ قُلُوبُكُمْ . « 173 » بنابراين در اين مسأله به عقيدهء ما حقيقت آن است كه انسان تا زمانى كه بر كارهاى دل از آغاز آشكار شدن تا رسيدن به مرحلهء عمل به وسيلهء اعضا احاطهء كامل نيافته بر اسرار آن مطّلع نمىشود . پس مىگوييم نخستين چيزى كه وارد دل مىشود خطور است . مانند اين كه صورت زنى به دلش خطور كند كه در راه پشت‌سر اوست و اگر به آن سمت توّجه كند او را خواهد ديد . مرحلهء دوّم ميل شديد به نگاه كردن به اوست و آن جنبش شهوتى است كه در طبيعت شخص وجود دارد و اين ميل به نگاه نتيجهء خطور اوّلى است و آن را ميل غريزى مىناميم كه خطور اول حديث نفس نام دارد . مرحلهء سوّم حكم دل است كه بايد به اين زن نگاه كرد ، زيرا وقتى طبيعت انسان به چيزى مايل شود تا موقعى كه موانع

--> ( 170 ) بقره / 284 : اگر آنچه در دل داريد آشكار سازيد يا پنهان ، خداوند شما را طبق آن محاسبه مىكند سپس هركس را بخواهد ( و شايستگى داشته باشد ) مىبخشد و هركس را بخواهد ( و مستحق باشد ) مجازات مىكند . ( 171 ) اسراء / 36 : از آنچه نمىدانى پيروى مكن ، چرا كه گوش و چشم و دل مسؤولند ! . ( 172 ) بقره / 283 : و شهادت را كتمان نكنيد و هركس آن را كتمان كند قلبش گناهكار است . ( 173 ) بقره / 225 : خداوند شما را به خاطر سوگندهايى كه بدون توجّه ياد مىكنيد ، مؤاخذه نخواهد كرد ، امّا به آن چه دلهاى شما كسب كرده ( و سوگندهايى كه از روى اراده و اختيار ياد مىكنيد ) مؤاخذه مىكند .